Interfejsy

Klasa abstrakcyjna to dobry sposób na współdzielenie kodu — ale ma jedno ograniczenie: PHP pozwala dziedziczyć tylko po jednej klasie. Co zrobić, gdy klasa powinna spełniać kilka niezależnych kontraktów? Na przykład Faktura powinna umieć być drukowana i jednocześnie eksportowana do PDF. Tu wkraczają interfejsy.

Czym jest interfejs?

Interfejs to czysta lista wymagań — deklarujesz w nim metody bez żadnej implementacji. Klasa, która implementuje interfejs, zobowiązuje się dostarczyć wszystkie te metody.

Analogia: interfejs to formularz umowy. Opisuje obowiązki strony (klasy), ale nie mówi, jak je wypełnić.

<?php
declare(strict_types=1);

interface Drukowalna
{
    public function drukuj(): void;
}

Interfejs:

• definiujesz słowem interface,
• metody mają sygnatury (nazwę, parametry, typ zwracany), ale brak ciała (klamr {}),
• metody są niejawnie public — nie musisz pisać public, ale możesz,
• nie może mieć zwykłych właściwości (możliwe są tylko stałe).

implements — klasa spełniająca kontrakt

Klasa deklaruje, że implementuje interfejs słowem implements. Musi wtedy dostarczyć implementację wszystkich metod interfejsu:

<?php
declare(strict_types=1);

interface Drukowalna
{
    public function drukuj(): void;
}

class Faktura implements Drukowalna
{
    public function __construct(private string $numer) {}

    public function drukuj(): void
    {
        echo 'Drukuję fakturę: ' . $this->numer;
    }
}

class Raport implements Drukowalna
{
    public function __construct(private string $tytul) {}

    public function drukuj(): void
    {
        echo 'Drukuję raport: ' . $this->tytul;
    }
}

$dokumenty = [
    new Faktura('FV/2024/001'),
    new Raport('Raport sprzedaży Q4'),
];

foreach ($dokumenty as $dok) {
    $dok->drukuj();
}
// wynik: Drukuję fakturę: FV/2024/001
// wynik: Drukuję raport: Raport sprzedaży Q4

Wiele interfejsów jednocześnie

Jedna klasa może implementować wiele interfejsów — wymień je po przecinku:

<?php
declare(strict_types=1);

interface Drukowalna
{
    public function drukuj(): void;
}

interface Exportowalna
{
    public function eksportuj(string $format): string;
}

interface Archiwizowalna
{
    public function archiwizuj(): void;
}

class Faktura implements Drukowalna, Exportowalna, Archiwizowalna
{
    public function __construct(private string $numer) {}

    public function drukuj(): void
    {
        echo 'Drukuję: ' . $this->numer;
    }

    public function eksportuj(string $format): string
    {
        return $this->numer . '.' . strtolower($format);
    }

    public function archiwizuj(): void
    {
        echo 'Archiwizuję: ' . $this->numer;
    }
}

$f = new Faktura('FV/2024/042');
$f->drukuj();
echo $f->eksportuj('PDF'); // wynik: FV/2024/042.pdf
$f->archiwizuj();

Interfejsy mogą rozszerzać inne interfejsy

Interfejs może rozszerzać inny interfejs (lub kilka) przez extends. Klasa implementująca rozszerzony interfejs musi dostarczyć metody obu:

<?php
declare(strict_types=1);

interface Zapisywalny
{
    public function zapisz(): void;
}

interface Odczytywalny
{
    public function odczytaj(): string;
}

interface Persistowalny extends Zapisywalny, Odczytywalny
{
    // może dodać własne metody lub być "puste" — zbiera obu poprzedników
}

class Dokument implements Persistowalny
{
    private string $tresc = '';

    public function zapisz(): void
    {
        echo 'Zapisano.';
    }

    public function odczytaj(): string
    {
        return $this->tresc;
    }
}

Stałe w interfejsach

Interfejs może definiować stałe (słowem const), ale nie właściwości:

<?php
declare(strict_types=1);

interface Statusowy
{
    const AKTYWNY    = 'aktywny';
    const NIEAKTYWNY = 'nieaktywny';

    public function getStatus(): string;
}

class Uzytkownik implements Statusowy
{
    private string $status = self::AKTYWNY;

    public function getStatus(): string
    {
        return $this->status;
    }
}

$u = new Uzytkownik();
echo $u->getStatus();         // wynik: aktywny
echo Statusowy::AKTYWNY;      // wynik: aktywny

Interfejs vs klasa abstrakcyjna

| | Interfejs | Klasa abstrakcyjna | |---|---|---| | Implementacja metod | Brak (tylko deklaracje) | Możliwa (część może być konkretna) | | Właściwości | Brak (tylko stałe) | Możliwe | | Ile naraz? | Wiele | Tylko jedna | | Konstruktor | Brak | Możliwy | | Kiedy? | Kontrakt bez implementacji | Wspólna baza z częściową implementacją |

Praktyczna zasada: jeśli chcesz tylko opisać co klasa robi (bez jak), użyj interfejsu. Jeśli chcesz też dostarczyć część gotowego kodu, użyj klasy abstrakcyjnej.

W następnej lekcji poznasz traity — mechanizm pozwalający współdzielić konkretny kod między klasami bez dziedziczenia.